گروه کاری جرثقیل چیست؟

گروه کاری هر جرثقیل نسبت مستقیم با مدت زمان کار جرثقیل و تعداد استارت و راه اندازی در حرکات جرثقیل (حرکت طولی، عرضی و حرکت بالابری) است که منتهی به جابجایی کامل قطعه تولیدی و مراحل مربوط به آن می باشد. درواقع، گروه کاری مشخص می کند که علاوه بر مشخصه های عمومی یک جرثقیل مانند تناژ، ارتفاع، طول پل و دهانه جرثقیل عوامل دیگری نیز در تعیین نوع جرثقیل موثر است. برای روشن شدن موضوع به مثال زیر توجه کنید:

کارخانجات تولید فولاد (ذوب اهن، فولاد مبارکه، فولاد خوزستان و…) را در نظر بگیرید. این کارخانه ها نیاز به جرثقیل هایی دارند که حجم بالایی از مواد را در سه شیفت کاری و به صورت مستمر جابجا کنند. در مقابل نیروگاهی را تصور کنید که به ندرت نیاز به جرثقیل و یا جابجایی مواد و تجهیزات پیدا می کند. مسلما جرثقیلی که برای این دو کارخانه در نظر گرفته می شوند باید به لحاظ ساختاری متفاوت باشند. این تفاوت ها را می توان با گروه کاری مشخص کرد. در ادامه با مفهوم گروه کاری بیشتر آشنا خواهیم شد.

در طراحی و ساخت جرثقیل، همیشه ظرفیت جرثقیل متناسب با سنگین ­ترین تجهیز خط تولید که قطعا از قطعه محصول تولیدی سنگین تر است در نظر گرفته می­شود. حال نسبت قطعه تولیدی به سنگین ترین تجهیز تولید شده عددی می­شود که این عدد را ED  برحسب% تعریف می­نماید. این پارامتر مشخص می کند که جرثقیل در چند درصد مواقع از بیش ترین ظرفیت خود استفاده می کند.

فرمول محاسبه گروه کاری جرثقیل

البته باید توجه داشت که خطوط تولیدی در بعضی مواقع فاقد تجهیزات تولیدی بطور اتوماسیون می­باشد مانند سازندگان ماشین آلات، سازندگان جرثقیل­های سقفی، بازوئی، ستونی و سازندگان اسکلت فلزی … که در این گونه خطوط بطور حتم بعضی از تجهیزات از قطعه واحد تشکیل دهنده کل ماشین سنگین تر می­باشد.

زمان کار جرثقیل از دیگر عوامل موثر در تعیین گروه کاری جرثقیل است. این عامل مشخص می کند که جرثقیل فارغ از میزان باری که جابجا کرده است، به طور میانگین در یک بازه زمانی مشخص (روز یا ساعت) چند مرتبه استارت زده شده و چه مدتی مشغول به کار بوده است (Max Start/h). به عبارت دیگر هر چه سوئیچ زنی در یک بازه زمانی مشخص بیشتر اتفاق بیفتد، گروه کاری جرثقیل نیز افزایش می یابد.

برای تعیین گروه کاری فرمول ها و روابط مختلفی وجود دارد. برای این کار استانداردهای ثابتی در سطح ملیتی و بین المللی تعریف شده است تا تعیین گروه کاری را به راحتی فراهم آورد. از مهم ترین استانداردهای بین المللی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

استاندارد FEM جرثقیل

استاندارد ISO جرثقیل

استاندارد ASME جرثقیل

استاندارد CMAA جرثقیل

جدول گروه کاری جرثقیل

در این مقاله سعی شده است تا به طور کامل به شرح استانداردهای FEM و ISO پرداخته شود و هچنین در انتها جدول معادل سازی دو استاندارد به تفکیک کیفی میزان بار آورده شده است.

  1. کلاس کاری A با خدمات کم کار و نادر

FEM: 1 BM

 ISO: M 3

کاربرد آن در نیروگاه ها، اتاق های توربین، موتورخانه ها، ایستگاه های ترانسفورماتور، تأسیسات سد و یا هر نوع مشابه دیگر، که نیاز به حرکت دقیق و آهسته با زمان بیکاری طولانی مدت می باشد.

  • کلاس کاری B با خدمات سبک کار

FEM: 1 AM

 ISO: M 4 

 کاربرد آن در جرثقیل هایی است که ممکن است جهت عملیات مونتاژ سبک استفاده شود. نظیر انبارداری سبک، کارگاه های تعمیرات، کارگاه های خدماتی، این نوع خدمات جرثقیل شامل باربرداری سبک با سرعت آهسته به طور متوسط 2 تا 5 بار در هر ساعت و 3 متر در هر بار می باشد.

  • کلاس کاری C با خدمات متوسط کار

FEM: 2 M

 ISO: M 5

کاربرد آن در جرثقیل های است که در خطوط تولید، آسیاب، معادن و ….. که به طور میانگین با 50 % بار نامی خود 5 تا 10 مرتبه در یک ساعت به طور متوسط 5 متر یا 50 % ظرفیت نامی خود عمل می نماید.

  • کلاس کاری D با خدمات سنگین کار

FEM: 3 M

 ISO: M 6

کاربرد آن در جرثقیل های است که از صنایع ریخته گری، کارخانجات، ماشین آلات سنگین، انبارهای فولاد و خطوط تولید پرکار استفاده می گردد. این نوع خدمات جرثقیل شامل بارهای ثابت و نزدیک به 50 % از ظرفیت نامی در سرعت های بالا 10 الی 20 مرتبه در یک ساعت و به طور متوسط 5 متر با 65% ظرفیت نامی می باشد.

  • کلاس کاری E با خدمات شدید کار

FEM: 4 M

 ISO: M 7

کاربرد آن در جرثقیل هایی است که با تجهیزات جانبی نظیر پاتیل در کارخانجات ریخته گری و مذاب، گرپ ها در کارخانجات سیمان و معادن، انواع چنگک مخصوص حمل آهن قراضه در کارخانجات بازیافت انواع مگنت ها و گیره ها در انبارها و خطوط تولید محصولات فولادی می باشد. این نوع خدمات 100 % بار نامی و 20 مرتبه در یک ساعت با سرعت بالا می باشد.

  • کلاس کاری F با خدمات مستمر شدید

FEM : 5 M

 ISO : M 8

این نوع جرثقیل ها تخصصی و کاملا به صورت سفارشی طراحی و ساخته می شوند که مسئولیت جابجایی مستمر بارهای با ظرفیت و سرعت بالا در شرایط خدمات شدید قرار دارند. نکته مهم و حساسی که در طراحی این نوع جرثقیل ها لحاظ می گردد قابلیت اطمینان به اجزاء و دسترسی آسان و سهولت در تعمیر و نگهداری آنها می باشد. عمدتا در کارخانجات تولید ورق، میلگرد و نورد فولاد کاربرد دارند.

چگونه گروه کاری جرثقیل را به دست آوریم؟

در این مرحله میخواهیم به کمک یک فرمول ساده و جدول زیر بتوانیم به راحتی گروه کاری جرثقیل خود را به دست آوریم. برای این کار تنها لازم است اطلاعاتی در مورد متوسط کار جرثقیل در روز داشته باشیم. این اطلاعات شامل طول مسیر جرثقیل (برحسب متر)، تعداد استارت جرثقیل، مدت زمان کار روزانه (برحسب دقیقه) و سرعت جرثقیل (برحسب متر بر دقیقه) است که با فرمول زیر قابل محاسبه است.

فرمول محاسبه گروه کاری جرثقیل

عدد به دست آمده از فرمول بالا و میزان سنگینی بار در جدول زیر بیانگر گروه کاری جرثقیل در دو استاندارد FEM و ISO به طور کامل آورده شده است.

جدول گروه کاری جرثقیل